Een oudere vrouw in Breda krijgt drie keer per week wijkverpleging, maar het ontbijt klaarmaken doet haar dochter, die daarvoor elke ochtend een halfuur eerder opstaat. Ondertussen betaalt de buurman met een vergelijkbaar zorgprofiel via een volledig pakket thuis, waarbij maaltijden wél geregeld worden. Dat verschil is geen uitzondering: thuiszorg in Nederland raakt niet alleen de zorgvraag, maar ook de taakverdeling thuis. Dit artikel gaat in op hoe die verdeling in 2026 werkt en wat er verandert.
Taakverdeling tussen cliënt, naasten en zorgaanbieder bij thuiszorg
In de praktijk ontstaat bij thuiszorg altijd een driehoek: de cliënt, de mantelzorger en de professionele zorgverlener. Wie welke taken op zich neemt, hangt af van de indicatie, de gekozen leveringsvorm en de draagkracht van het netwerk rondom de cliënt.
Aanrader: SEO-diensten in Nederland: de sleutel tot online succes in 2026
Bij een modulair pakket thuis (mpt) of een persoonsgebonden budget (pgb) regelt de cliënt of het netwerk zaken als boodschappen en maaltijden grotendeels zelf. Bij een volledig pakket thuis (vpt) worden eten en drinken wél georganiseerd en vergoed door de zorgaanbieder. Vergelijkbare zorgbehoeften leiden zo tot ongelijke verdeling van dagelijkse taken.
Het Zorginstituut Nederland heeft die verschillen expliciet benoemd als aanleiding voor een advies aan de minister. Hulp bij boodschappen doen, eten klaarmaken of eten blijft volgens dat advies vergoed wanneer iemand die ondersteuning nodig heeft. Op korte termijn verandert er nog niets aan de regels, maar de richting is helder: meer uniformiteit.
Ook interessant: Nederlandse marketingbureaus: toonaangevende diensten en trends in 2026
Thuiszorg via Wlz in 2026: leveringsvormen en wat ze betekenen voor thuis
Wie langdurige zorg thuis ontvangt via de Wet langdurige zorg (Wlz), kiest uit drie leveringsvormen. Elke vorm heeft directe gevolgen voor wat er wél en niet bij de zorg hoort.
- Volledig pakket thuis (vpt): de zorgaanbieder levert alle zorg én regelt maaltijden en dagbesteding. De cliënt houdt weinig organisatietaken over.
- Modulair pakket thuis (mpt): de cliënt combineert losse modules van verschillende aanbieders. Maaltijden en huishoudelijke taken vallen buiten de standaardlevering.
- Persoonsgebonden budget (pgb): de cliënt koopt zelf zorg in en bepaalt bij wie. De verantwoordelijkheid voor de dagelijkse organisatie ligt grotendeels bij de cliënt en naasten.
Het Zorginstituut Nederland bereidt een vereenvoudigde leveringsvorm voor die deze drie varianten op termijn moet vervangen. Volgens het instituut gaat die nieuwe vorm op zijn vroegst in 2029 in. Tot die tijd blijven de huidige verschillen bestaan.
Wijkverpleging en Wmo: welke thuiszorg diensten vallen waaronder
Naast de Wlz spelen twee andere wetten een rol bij thuiszorg. Wijkverpleging valt onder de Zorgverzekeringswet (Zvw) en wordt vergoed via de basisverzekering. Denk aan wondverzorging, het toedienen van medicatie of het aantrekken van steunkousen. Een wijkverpleegkundige stelt de indicatie en bepaalt hoeveel uur zorg nodig is.
Huishoudelijke hulp en begeleiding lopen via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), aangevraagd bij de gemeente. Hier geldt een eigen bijdrage die het CAK berekent. In de praktijk merken veel cliënten dat ze met meerdere loketten tegelijk te maken hebben, zeker wanneer de zorgvraag verandert.
Waar het schuurt in de afstemming
Een concreet knelpunt: iemand die wijkverpleging ontvangt voor medische handelingen, maar ook hulp nodig heeft bij het huishouden, moet apart een Wmo-aanvraag doen bij de gemeente. De wijkverpleegkundige en de Wmo-consulent werken lang niet altijd samen. De cliënt of mantelzorger wordt zo onbedoeld coördinator van de eigen zorg.
Pgb-zorgverleners en nieuwe werknemersrechten in 2026
Voor wie thuiszorg ontvangt via een pgb is er een relevante wetswijziging. De Eerste Kamer is akkoord gegaan met een wetsvoorstel dat werknemersrechten toekent aan bepaalde pgb-zorgverleners. Het voorstel regelt onder meer toegang tot werkloosheids- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en loondoorbetaling bij ziekte gedurende 104 weken.
Dit raakt direct de praktijk. Mantelzorgers die via een pgb betaald worden voor de zorg aan een naaste, krijgen daarmee een andere juridische positie. Dat kan gevolgen hebben voor de manier waarop gezinnen de zorg organiseren, omdat de kosten en administratieve verplichtingen bij een pgb toenemen.
Digitale thuiszorg: bekostiging en inzet in de praktijk
De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heeft voor 2026 een wegwijzer uitgebracht over de bekostiging van digitale zorg. Binnen de thuiszorg gaat het om toepassingen als beeldbellen met een wijkverpleegkundige, medicatieherinneringen via apps en monitoring op afstand.
Digitale zorg kan een deel van de fysieke contactmomenten vervangen, maar niet alles. Voor persoonlijke verzorging of wondzorg blijft een huisbezoek nodig. De meerwaarde zit vooral bij signalering: een sensor die detecteert dat iemand ’s nachts vaker uit bed komt, kan een wijkverpleegkundige eerder waarschuwen.
- Beeldbellen vervangt een deel van de kortere controlebezoeken.
- Medicatie-apps helpen bij therapietrouw zonder dat een zorgverlener langskomt.
- Valdetectie en bewegingssensoren geven naasten en zorgverleners eerder inzicht in veranderingen.
De bekostiging van deze toepassingen verschilt per zorgsector. Zorgaanbieders en zorgverzekeraars maken hierover afspraken, maar de NZa constateert dat zorgverzekeraars meer kunnen samenwerken bij de zorginkoop om digitale zorg breder beschikbaar te maken.
Thuiszorg in Nederland is in 2026 geen kwestie van één loket of één regeling. De leveringsvorm bepaalt niet alleen welke zorg iemand krijgt, maar ook welke taken bij het eigen netwerk terechtkomen. Zolang vpt, mpt en pgb naast elkaar bestaan met verschillende spelregels, blijft het voor cliënten en mantelzorgers zoeken naar de juiste balans.
De geplande vereenvoudiging vanaf 2029 kan daar verandering in brengen. Tot die tijd is het verstandig om bij een indicatiestelling expliciet te vragen wie precies wat doet.
